Szarłat czyli amarantus to stara roślina uprawna na nowo odkryta i przyjęta z wielkim aplauzem przez entuzjastów zdrowej żywności. Okrzyknięto ją zbożem XXI wieku.

01_amaranthus

Co takiego ma w sobie ta roślina uprawiana u nas przede wszystkim jako ozdobna w ogrodach?

Wartości odżywcze i zdrowotne amarantusa

- nasiona szarłatu zawierają do 18% wartościowego i łatwo przyswajalnego białka. Dla porównania pszenica ma go 12% a kukurydza 10%

- nasiona nie zawierają glutenu stąd też wskazane są dla chorych na celiakię

- w nasionach obecny jest skwalen, silny antyoksydant korzystnie wpływający na pracę serca. Amarantus ma go 10 razy więcej niż oliwa z oliwek. Produkuje się już chleb ze skwalenem dla “sercowców”

- szarłat ma 2-krotnie więcej błonnika od słynnych otrąb owsianych jest więc niezastąpiony w profilaktyce chorób cywilizacyjnych

- nasiona dostarczają dużo żelaza (więcej niż szpinak) także wapnia, magnezu, witamin E i B i innych

- liście szarłatu są jadalne i bogate w witaminę C oraz żelazo

- Amaranthus tricolor stosowany jest w ziołolecznictwie.


05_szarlaty21

Amarantusy jako rośliny ozdobne

Kilka gatunków szarłatów możemy z powodzeniem uprawiać w ogrodzie. Będą na pewno oryginalną, kolorową ozdobą rabat.

Szarłat wyniosły lub wiechowaty (A. cruentus syn. A. paniculatus) to najczęściej u nas uprawiany gatunek z przeznaczeniem na nasiona. Rośnie nawet do 2 m, a wyprostowaną łodygę wieńczy pionowy kwiatostan ciemnoróżowej barwy.

amaranthus_cruentus_blanco2430_21

Szarłat ogrodowy (A. caudatus) jest często wysiewanym gatunkiem ozdobnym. Ma wyprostowane, rozgałęzione łodygi o wysokości 80-150 cm. Liście są zielone, purpurowe lub trójbarwne. Kwiaty zebrane w zwisające kwiatostany w odcieniach różu ale także żółte i zielone.

02_szaraat_zwisay3

Szarłat koński (A. hypochondriacus) rośnie do wys. 50-120 cm i ma burgundowe kwiatostany oraz czerwone liście. Odmiana ‘Golden Grain’ ma złociste liście i żółtawe kwiatostany.

amaranthus_hypochondriacus_2x3_01

Zdj. z plantexplorers.com

Szarłat trójbarwny (A. tricolor) rośnie do wys. 40-60 cm. Liście są purpurowe, żółte lub zielone. Kwiaty ma niepozorne, zielonkawe. Liście można dodawać do sałatek. Gatunek ten stosowany jest w fitoterapii jako środek przeciwzapalny i moczopędny.

szarlat_trojbarwny

Zdj. ze strony dom.gazeta.pl

Szarłat szorstki (A. retroflexus) to dziki, uporczywy chwast pojawiający się w naszych ogrodach. Jest niejadalny. Kwiatostan stanowią zielonkawe kwiaty w formie kłosów.

amaranthus-retroflexus

Zastosowanie nasion i liści szarłatu w kuchni

- zmielone nasiona możemy dodać do mąki pszennej co podniesie wartość odżywczą wypieków nie zmieniając ich smaku

- podgrzane nasiona pękają i można z nich robić popcorn, posypać potrawy lub jeść w zupie mlecznej wraz z płatkami kukurydzianymi

- nasiona możemy przeznaczyć na zdrowe kiełki

- liście można stosować jako warzywo do surówek

Wymagania i zasady uprawy

Szarłaty nie są wymagające co do warunków glebowych. Dobrze rosną na stanowiskach słonecznych i osłoniętych. Odmiany o barwnych liściach są bardziej wrażliwe na przymrozki, dlatego należy je wysiewać nieco później. Nasiona wysiewamy w kwietniu w inspekcie lub w połowie maja na miejsce stałe. Są one drobne. Kiełkują po 15-20 dniach. Rozstawa roślin powinna wynosić 50-60 x 30-40 cm.

01_szaraat_zwisay_2

Więcej zdjęć różnokolorowych amarantusów można obejrzeć tutaj

Źródła:
Miesięcznik "Ogrody"
"Uprawa roślin ozdobnych" - praca zbiorowa